Gamy · Moll

Gama h-moll

Gama h-moll ma siedem dźwięków i 2 krzyżyki przy kluczu. Jej akordy: Hm, C♯dim, D, Em, F♯m, G, A, a do tego F♯ jako mocna V. Posłuchaj gamy, każdego akordu i typowych progresji.

HCisDEFisGA

Akordy ↓

H – Cis – D – E – Fis – G – A – H · dotknij klawisza, żeby go usłyszeć

Dźwięki gamy

H, Cis, D, E, Fis, G, A, a potem znowu H.

Wszystkie gamy molowe naturalne mają ten sam układ całych tonów i półtonów: cały ton, półton, cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton. Cały ton przeskakuje jeden klawisz, półton idzie do sąsiedniego klawisza, czarnego albo białego.

Na pięciolinii

W nutach znaki przykluczowe stoją raz na początku pięciolinii, dlatego Cis, Fis nie potrzebują już własnych znaków. Prawa ręka w kluczu wiolinowym, lewa oktawę niżej w kluczu basowym. Dotknij nuty, żeby ją usłyszeć.

Akordy tonacji h-moll

Na każdym dźwięku gamy ułóż trzy dźwięki gamy, zawsze przeskakując jeden: tak powstaje siedem akordów tonacji. W mollu przychodzą zawsze w tej samej kolejności: moll, zmniejszony, dur, moll, moll, dur, dur. Cyfry rzymskie liczą stopnie od toniki; duże cyfry oznaczają akordy durowe.

Dotknij akordu, żeby go usłyszeć. Dźwięk basowy świeci na liliowo.

Progresje w h-moll

Epicki molli – VI – III – VII

HmHm7GGmaj7DDmaj7AA7

Ciemno, szeroko i z napędem: ulubieniec muzyki filmowej i wielkich molowych refrenów.

Moll z mocną Vi – iv – V – i

HmHm7EmEm7F♯F♯7HmHm7

Durowa V, pożyczona z molowej harmonicznej, ciągnie do domu dużo mocniej niż własna molowa v.

Kadencja andaluzyjskai – VII – VI – V

HmHm7AA7GGmaj7F♯F♯7

Bas schodzi czterema stopniami w dół aż do durowej V: brzmienie flamenco.

II – V – I w molluiiø7 – V7 – i

C♯m7♭5F♯7HmHm7

Jazzowy zwrot w mollu: półzmniejszony, septymowy dominantowy, do domu.

Moll naturalnyi – iv – v – i

HmHm7EmEm7F♯mF♯m7HmHm7

Z molową v gamy: łagodniej, dawniej, ludowo.

Raz dookoła kołai – iv – VII – III

HmHm7EmEm7AA7DDmaj7

Każda pryma opada o kwintę: koło kwintowe wewnątrz jednej tonacji.

V w mollu. Według gamy v to F♯m, ale większość utworów w h-moll podwyższa siódmy stopień, A, o półton na Ais. Wtedy v staje się F♯ (Fis, Ais, Cis), a z septymą F♯7. To durowa V z molowej harmonicznej, która dużo mocniej ciągnie do Hm. To ostatni kafelek powyżej; posłuchaj różnicy w „Moll z mocną V”.

Stopień	Akord	Dźwięki	Akord septymowy
i	Hm	H – D – Fis	Hm7
ii°	C♯dim	Cis – E – G	C♯m7♭5
III	D	D – Fis – A	Dmaj7
iv	Em	E – G – H	Em7
v	F♯m	Fis – A – Cis	F♯m7
VI	G	G – H – D	Gmaj7
VII	A	A – Cis – E	A7
V	F♯	Fis – Ais – Cis	F♯7

Z akordami septymowymi każdy akord dostaje jeden dźwięk więcej, septymę nad prymą (oczywiście z gamy): brzmienie jazzu, soulu i muzyki filmowej. Wszystkie tonacje: akordy w każdej tonacji.

Znaki przykluczowe

Gama h-moll ma 2 krzyżyki przy kluczu (Cis, Fis). Stoją na początku każdej pięciolinii utworów w h-moll.

Tonacja równoległa to D-dur: te same dźwięki od D, więc te same siedem akordów. Wszystkie tonacje na kole kwintowym, wszystkie znaki w znakach przykluczowych.

Palcowanie

Zasada, która obowiązuje w każdej gamie: kciuk nigdy na czarnym klawiszu. Podkładaj kciuk tuż po grupie czarnych klawiszy, a czarne graj palcami 2 i 3 (albo 2, 3 i 4). Znajdź palcowanie, które trzyma się tej zasady, zapisz je w nutach i używaj za każdym razem tego samego.

Jak ją ćwiczyć

Najpierw każda ręka osobno, powoli i z metronomem. Równość przed tempem: każdy dźwięk tak samo długi i tak samo mocny.
Pilnuj kciuka: ma przechodzić miękko pod ręką, tak żeby ręka nie podskakiwała.
Kiedy powoli wychodzi równo, przyspieszaj metronom krok po kroku. Potem obie ręce razem, oktawę od siebie.
Potem akordy: w lewej pryma, w prawej akord, i progresje powyżej, bez patrzenia na ręce.

Czy twoja gama jest naprawdę równa? Ivory słucha, jak grasz, i mówi ci, co nie gra: brakująca nuta, ręka, która się spóźnia, nierówny akord. A potem pozwala ci usłyszeć, jak to powinno brzmieć.

Poznaj Ivory, nauczyciela gry na pianinie, który słucha →

Najczęstsze pytania

Jakie akordy należą do tonacji h-moll?

Siedem akordów tonacji h-moll to Hm, C♯dim, D, Em, F♯m, G, A. Większość utworów w h-moll używa też durowej V z molowej harmonicznej, F♯ (i F♯7).

Jakie dźwięki ma gama h-moll?

H, Cis, D, E, Fis, G, A, a potem znowu H.

Ile znaków przykluczowych ma h-moll?

Gama h-moll ma 2 krzyżyki (Cis, Fis).

Czy V w h-moll to F♯, czy F♯m?

Zdarza się jedno i drugie. Według gamy to F♯m (v), ale większość utworów w h-moll podwyższa siódmy stopień z A na Ais i dostaje w ten sposób F♯. Ta durowa V prowadzi z powrotem do Hm dużo mocniej.

Jaka jest tonacja równoległa do h-moll?

D-dur: te same dźwięki, od D.