Czytanie nut · Znaki przykluczowe
Znaki przykluczowe: krzyżyki i bemole na początku pięciolinii
Krzyżyki albo bemole na początku każdej pięciolinii zdradzają tonację i to, które dźwięki są podwyższone albo obniżone przez cały utwór. Oto wszystkie piętnaście, w kluczu wiolinowym i basowym, z dwoma sposobami, żeby rozpoznać każdy w sekundę.
Tonacje krzyżykowe
Tonacje bemolowe
Co mówią znaki przykluczowe
Znaki przykluczowe to lista dźwięków, które w utworze są zawsze podwyższone albo obniżone. Krzyżyk na piątej linii w kluczu wiolinowym znaczy: każde f gra się jako fis, w każdej oktawie, dopóki kasownik nie powie inaczej. Dzięki temu nie trzeba pisać tego samego krzyżyka sto razy, a tonację widać na pierwszy rzut oka.
Kolejność krzyżyków
Krzyżyki dochodzą zawsze w tej samej kolejności: fis cis gis dis ais eis his. Tonacja z trzema krzyżykami ma pierwsze trzy: fis, cis, gis. Ta kolejność sama jest kołem kwintowym: F, C, G, D, A, E, H.
Każdy krzyżyk leży o kwintę wyżej od poprzedniego.
Kolejność bemoli
Bemole to ta sama kolejność od końca: b es as des ges ces fes. Wystarczy zapamiętać jedną z nich i czytać ją w drugą stronę.
Każdy bemol leży o kwartę wyżej od poprzedniego.
Jak rozpoznać tonację w sekundę
- Przy krzyżykach: tonika leży półton nad ostatnim krzyżykiem. Fis, cis, gis, dis: ostatni to dis, półton wyżej jest e. To E-dur.
- Przy bemolach: przedostatni bemol to tonika. B, es, as, des: przedostatni to as. To As-dur.
- Trzy do zapamiętania: bez znaków to C-dur, jeden krzyżyk to G-dur, jeden bemol to F-dur.
- Równoległa molowa leży trzy półtony pod toniką durową: do D-dur należy h-moll. Na kole kwintowym stoi tuż w środku obok.
Dur czy moll?
Każdy zestaw znaków przykluczowych dzielą tonacja durowa i jej równoległa molowa. Jeden krzyżyk to G-dur albo e-moll. Żeby rozstrzygnąć, spójrz na koniec: ostatni dźwięk w basie i ostatni akord to prawie zawsze tonika. Utwory molowe często też podwyższają po drodze siódmy stopień (dis w e-moll), durowe nie.
Tabela znaków przykluczowych
| Znaki | Dźwięki | Dur | Moll |
|---|---|---|---|
| Bez znaków przykluczowych | – | C-dur | a-moll |
| 1 krzyżyk | Fis | G-dur | e-moll |
| 2 krzyżyki | Fis Cis | D-dur | h-moll |
| 3 krzyżyki | Fis Cis Gis | A-dur | fis-moll |
| 4 krzyżyki | Fis Cis Gis Dis | E-dur | cis-moll |
| 5 krzyżyków | Fis Cis Gis Dis Ais | H-dur | gis-moll |
| 6 krzyżyków | Fis Cis Gis Dis Ais Eis | Fis-dur | dis-moll |
| 7 krzyżyków | Fis Cis Gis Dis Ais Eis His | Cis-dur | ais-moll |
| 1 bemol | B | F-dur | d-moll |
| 2 bemole | B Es | B-dur | g-moll |
| 3 bemole | B Es As | Es-dur | c-moll |
| 4 bemole | B Es As Des | As-dur | f-moll |
| 5 bemoli | B Es As Des Ges | Des-dur | b-moll |
| 6 bemoli | B Es As Des Ges Ces | Ges-dur | es-moll |
| 7 bemoli | B Es As Des Ges Ces Fes | Ces-dur | as-moll |
Ćwiczenie: jaka to tonacja?
Jaka tonacja durowa?
Kilka rund dziennie, a wkrótce rozpoznasz je na pierwszy rzut oka. Zacznij od tonacji krzyżykowych, bemolowe przyjdą potem.
Czytasz znaki przykluczowe, ale przy graniu zapominasz o krzyżyku? Ivory słucha, jak grasz, i mówi ci, co nie gra: brakująca nuta, ręka, która się spóźnia, nierówny akord. A potem pozwala ci usłyszeć, jak to powinno brzmieć.
Najczęstsze pytania
Co to są znaki przykluczowe?
Krzyżyki albo bemole na początku każdej pięciolinii. Mówią, które dźwięki w całym utworze gra się podwyższone albo obniżone i w jakiej tonacji jest utwór.
Jaka jest kolejność krzyżyków?
Fis, cis, gis, dis, ais, eis, his. Tonacja z trzema krzyżykami ma fis, cis i gis.
Jaka jest kolejność bemoli?
B, es, as, des, ges, ces, fes: kolejność krzyżyków od końca.
Jak rozpoznać tonację po znakach przykluczowych?
Przy krzyżykach idziesz od ostatniego krzyżyka półton w górę: w D-dur ostatni krzyżyk to cis, a półton wyżej jest d. Przy bemolach tonacją jest przedostatni bemol: b, es, as daje Es-dur. Jeden bemol to F-dur, brak znaków to C-dur.
Jak poznać, czy utwór jest w dur czy w moll?
Każdy zestaw znaków należy do tonacji durowej i jej równoległej molowej. Spójrz na ostatni dźwięk w basie i ostatni akord: jeśli to tonika molowa (a w utworze bez znaków), utwór jest w mollu. Utwory molowe często podwyższają siódmy stopień: gis w utworze bez znaków wskazuje na a-moll.
Ile jest tonacji ze znakami przykluczowymi?
Piętnaście: C-dur bez znaków, siedem z krzyżykami (G, D, A, E, H, Fis, Cis) i siedem z bemolami (F, B, Es, As, Des, Ges, Ces). Trzy pary to na pianinie te same klawisze: H i Ces, Fis i Ges, Cis i Des.