Gamy · Moll

Gama fis-moll

Gama fis-moll ma siedem dźwięków i 3 krzyżyki przy kluczu. Jej akordy: F♯m, G♯dim, A, Hm, C♯m, D, E, a do tego C♯ jako mocna V. Posłuchaj gamy, każdego akordu i typowych progresji.

FisGisAHCisDE

Akordy ↓

Fis – Gis – A – H – Cis – D – E – Fis · dotknij klawisza, żeby go usłyszeć

Dźwięki gamy

Fis, Gis, A, H, Cis, D, E, a potem znowu Fis.

Wszystkie gamy molowe naturalne mają ten sam układ całych tonów i półtonów: cały ton, półton, cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton. Cały ton przeskakuje jeden klawisz, półton idzie do sąsiedniego klawisza, czarnego albo białego.

Na pięciolinii

W nutach znaki przykluczowe stoją raz na początku pięciolinii, dlatego Fis, Gis, Cis nie potrzebują już własnych znaków. Prawa ręka w kluczu wiolinowym, lewa oktawę niżej w kluczu basowym. Dotknij nuty, żeby ją usłyszeć.

Akordy tonacji fis-moll

Na każdym dźwięku gamy ułóż trzy dźwięki gamy, zawsze przeskakując jeden: tak powstaje siedem akordów tonacji. W mollu przychodzą zawsze w tej samej kolejności: moll, zmniejszony, dur, moll, moll, dur, dur. Cyfry rzymskie liczą stopnie od toniki; duże cyfry oznaczają akordy durowe.

Dotknij akordu, żeby go usłyszeć. Dźwięk basowy świeci na liliowo.

Progresje w fis-moll

Epicki molli – VI – III – VII

F♯mF♯m7DDmaj7AAmaj7EE7

Ciemno, szeroko i z napędem: ulubieniec muzyki filmowej i wielkich molowych refrenów.

Moll z mocną Vi – iv – V – i

F♯mF♯m7HmHm7C♯C♯7F♯mF♯m7

Durowa V, pożyczona z molowej harmonicznej, ciągnie do domu dużo mocniej niż własna molowa v.

Kadencja andaluzyjskai – VII – VI – V

F♯mF♯m7EE7DDmaj7C♯C♯7

Bas schodzi czterema stopniami w dół aż do durowej V: brzmienie flamenco.

II – V – I w molluiiø7 – V7 – i

G♯m7♭5C♯7F♯mF♯m7

Jazzowy zwrot w mollu: półzmniejszony, septymowy dominantowy, do domu.

Moll naturalnyi – iv – v – i

F♯mF♯m7HmHm7C♯mC♯m7F♯mF♯m7

Z molową v gamy: łagodniej, dawniej, ludowo.

Raz dookoła kołai – iv – VII – III

F♯mF♯m7HmHm7EE7AAmaj7

Każda pryma opada o kwintę: koło kwintowe wewnątrz jednej tonacji.

V w mollu. Według gamy v to C♯m, ale większość utworów w fis-moll podwyższa siódmy stopień, E, o półton na Eis. Wtedy v staje się C♯ (Cis, Eis, Gis), a z septymą C♯7. To durowa V z molowej harmonicznej, która dużo mocniej ciągnie do F♯m. To ostatni kafelek powyżej; posłuchaj różnicy w „Moll z mocną V”.

Stopień	Akord	Dźwięki	Akord septymowy
i	F♯m	Fis – A – Cis	F♯m7
ii°	G♯dim	Gis – H – D	G♯m7♭5
III	A	A – Cis – E	Amaj7
iv	Hm	H – D – Fis	Hm7
v	C♯m	Cis – E – Gis	C♯m7
VI	D	D – Fis – A	Dmaj7
VII	E	E – Gis – H	E7
V	C♯	Cis – Eis – Gis	C♯7

Z akordami septymowymi każdy akord dostaje jeden dźwięk więcej, septymę nad prymą (oczywiście z gamy): brzmienie jazzu, soulu i muzyki filmowej. Wszystkie tonacje: akordy w każdej tonacji.

Znaki przykluczowe

Gama fis-moll ma 3 krzyżyki przy kluczu (Fis, Gis, Cis). Stoją na początku każdej pięciolinii utworów w fis-moll.

Tonacja równoległa to A-dur: te same dźwięki od A, więc te same siedem akordów. Wszystkie tonacje na kole kwintowym, wszystkie znaki w znakach przykluczowych.

Palcowanie

Zasada, która obowiązuje w każdej gamie: kciuk nigdy na czarnym klawiszu. Podkładaj kciuk tuż po grupie czarnych klawiszy, a czarne graj palcami 2 i 3 (albo 2, 3 i 4). Znajdź palcowanie, które trzyma się tej zasady, zapisz je w nutach i używaj za każdym razem tego samego.

Jak ją ćwiczyć

Najpierw każda ręka osobno, powoli i z metronomem. Równość przed tempem: każdy dźwięk tak samo długi i tak samo mocny.
Pilnuj kciuka: ma przechodzić miękko pod ręką, tak żeby ręka nie podskakiwała.
Kiedy powoli wychodzi równo, przyspieszaj metronom krok po kroku. Potem obie ręce razem, oktawę od siebie.
Potem akordy: w lewej pryma, w prawej akord, i progresje powyżej, bez patrzenia na ręce.

Czy twoja gama jest naprawdę równa? Ivory słucha, jak grasz, i mówi ci, co nie gra: brakująca nuta, ręka, która się spóźnia, nierówny akord. A potem pozwala ci usłyszeć, jak to powinno brzmieć.

Poznaj Ivory, nauczyciela gry na pianinie, który słucha →

Najczęstsze pytania

Jakie akordy należą do tonacji fis-moll?

Siedem akordów tonacji fis-moll to F♯m, G♯dim, A, Hm, C♯m, D, E. Większość utworów w fis-moll używa też durowej V z molowej harmonicznej, C♯ (i C♯7).

Jakie dźwięki ma gama fis-moll?

Fis, Gis, A, H, Cis, D, E, a potem znowu Fis.

Ile znaków przykluczowych ma fis-moll?

Gama fis-moll ma 3 krzyżyki (Fis, Gis, Cis).

Czy V w fis-moll to C♯, czy C♯m?

Zdarza się jedno i drugie. Według gamy to C♯m (v), ale większość utworów w fis-moll podwyższa siódmy stopień z E na Eis i dostaje w ten sposób C♯. Ta durowa V prowadzi z powrotem do F♯m dużo mocniej.

Jaka jest tonacja równoległa do fis-moll?

A-dur: te same dźwięki, od A.