Gamy · Moll

Gama cis-moll

Gama cis-moll ma siedem dźwięków i 4 krzyżyki przy kluczu. Jej akordy: C♯m, D♯dim, E, F♯m, G♯m, A, H, a do tego G♯ jako mocna V. Posłuchaj gamy, każdego akordu i typowych progresji.

CisDisEFisGisAH

Akordy ↓

Cis – Dis – E – Fis – Gis – A – H – Cis · dotknij klawisza, żeby go usłyszeć

Dźwięki gamy

Cis, Dis, E, Fis, Gis, A, H, a potem znowu Cis.

Wszystkie gamy molowe naturalne mają ten sam układ całych tonów i półtonów: cały ton, półton, cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton. Cały ton przeskakuje jeden klawisz, półton idzie do sąsiedniego klawisza, czarnego albo białego.

Na pięciolinii

W nutach znaki przykluczowe stoją raz na początku pięciolinii, dlatego Cis, Dis, Fis, Gis nie potrzebują już własnych znaków. Prawa ręka w kluczu wiolinowym, lewa oktawę niżej w kluczu basowym. Dotknij nuty, żeby ją usłyszeć.

Akordy tonacji cis-moll

Na każdym dźwięku gamy ułóż trzy dźwięki gamy, zawsze przeskakując jeden: tak powstaje siedem akordów tonacji. W mollu przychodzą zawsze w tej samej kolejności: moll, zmniejszony, dur, moll, moll, dur, dur. Cyfry rzymskie liczą stopnie od toniki; duże cyfry oznaczają akordy durowe.

Dotknij akordu, żeby go usłyszeć. Dźwięk basowy świeci na liliowo.

Progresje w cis-moll

Epicki molli – VI – III – VII

C♯mC♯m7AAmaj7EEmaj7HH7

Ciemno, szeroko i z napędem: ulubieniec muzyki filmowej i wielkich molowych refrenów.

Moll z mocną Vi – iv – V – i

C♯mC♯m7F♯mF♯m7G♯G♯7C♯mC♯m7

Durowa V, pożyczona z molowej harmonicznej, ciągnie do domu dużo mocniej niż własna molowa v.

Kadencja andaluzyjskai – VII – VI – V

C♯mC♯m7HH7AAmaj7G♯G♯7

Bas schodzi czterema stopniami w dół aż do durowej V: brzmienie flamenco.

II – V – I w molluiiø7 – V7 – i

D♯m7♭5G♯7C♯mC♯m7

Jazzowy zwrot w mollu: półzmniejszony, septymowy dominantowy, do domu.

Moll naturalnyi – iv – v – i

C♯mC♯m7F♯mF♯m7G♯mG♯m7C♯mC♯m7

Z molową v gamy: łagodniej, dawniej, ludowo.

Raz dookoła kołai – iv – VII – III

C♯mC♯m7F♯mF♯m7HH7EEmaj7

Każda pryma opada o kwintę: koło kwintowe wewnątrz jednej tonacji.

V w mollu. Według gamy v to G♯m, ale większość utworów w cis-moll podwyższa siódmy stopień, H, o półton na His. Wtedy v staje się G♯ (Gis, His, Dis), a z septymą G♯7. To durowa V z molowej harmonicznej, która dużo mocniej ciągnie do C♯m. To ostatni kafelek powyżej; posłuchaj różnicy w „Moll z mocną V”.

Stopień	Akord	Dźwięki	Akord septymowy
i	C♯m	Cis – E – Gis	C♯m7
ii°	D♯dim	Dis – Fis – A	D♯m7♭5
III	E	E – Gis – H	Emaj7
iv	F♯m	Fis – A – Cis	F♯m7
v	G♯m	Gis – H – Dis	G♯m7
VI	A	A – Cis – E	Amaj7
VII	H	H – Dis – Fis	H7
V	G♯	Gis – His – Dis	G♯7

Z akordami septymowymi każdy akord dostaje jeden dźwięk więcej, septymę nad prymą (oczywiście z gamy): brzmienie jazzu, soulu i muzyki filmowej. Wszystkie tonacje: akordy w każdej tonacji.

Znaki przykluczowe

Gama cis-moll ma 4 krzyżyki przy kluczu (Cis, Dis, Fis, Gis). Stoją na początku każdej pięciolinii utworów w cis-moll.

Tonacja równoległa to E-dur: te same dźwięki od E, więc te same siedem akordów. Wszystkie tonacje na kole kwintowym, wszystkie znaki w znakach przykluczowych.

Palcowanie

Zasada, która obowiązuje w każdej gamie: kciuk nigdy na czarnym klawiszu. Podkładaj kciuk tuż po grupie czarnych klawiszy, a czarne graj palcami 2 i 3 (albo 2, 3 i 4). Znajdź palcowanie, które trzyma się tej zasady, zapisz je w nutach i używaj za każdym razem tego samego.

Jak ją ćwiczyć

Najpierw każda ręka osobno, powoli i z metronomem. Równość przed tempem: każdy dźwięk tak samo długi i tak samo mocny.
Pilnuj kciuka: ma przechodzić miękko pod ręką, tak żeby ręka nie podskakiwała.
Kiedy powoli wychodzi równo, przyspieszaj metronom krok po kroku. Potem obie ręce razem, oktawę od siebie.
Potem akordy: w lewej pryma, w prawej akord, i progresje powyżej, bez patrzenia na ręce.

Czy twoja gama jest naprawdę równa? Ivory słucha, jak grasz, i mówi ci, co nie gra: brakująca nuta, ręka, która się spóźnia, nierówny akord. A potem pozwala ci usłyszeć, jak to powinno brzmieć.

Poznaj Ivory, nauczyciela gry na pianinie, który słucha →

Najczęstsze pytania

Jakie akordy należą do tonacji cis-moll?

Siedem akordów tonacji cis-moll to C♯m, D♯dim, E, F♯m, G♯m, A, H. Większość utworów w cis-moll używa też durowej V z molowej harmonicznej, G♯ (i G♯7).

Jakie dźwięki ma gama cis-moll?

Cis, Dis, E, Fis, Gis, A, H, a potem znowu Cis.

Ile znaków przykluczowych ma cis-moll?

Gama cis-moll ma 4 krzyżyki (Cis, Dis, Fis, Gis).

Czy V w cis-moll to G♯, czy G♯m?

Zdarza się jedno i drugie. Według gamy to G♯m (v), ale większość utworów w cis-moll podwyższa siódmy stopień z H na His i dostaje w ten sposób G♯. Ta durowa V prowadzi z powrotem do C♯m dużo mocniej.

Jaka jest tonacja równoległa do cis-moll?

E-dur: te same dźwięki, od E.